Trauma zmienia sposób funkcjonowania układu nerwowego

Trauma to nie tylko wspomnienie trudnego wydarzenia. Z perspektywy współczesnej psychologii i neurobiologii jest to doświadczenie, które może wpływać na sposób funkcjonowania mózgu, układu nerwowego oraz całego organizmu. Nawet wtedy, gdy zagrożenie już minęło, ciało i umysł mogą nadal reagować tak, jakby niebezpieczeństwo wciąż trwało.

To właśnie dlatego osoby po doświadczeniach traumatycznych często zmagają się z lękiem, napięciem, nadmierną czujnością, trudnościami w regulacji emocji, problemami ze snem czy unikaniem sytuacji przypominających o traumie.

Współczesna terapia traumy coraz częściej uwzględnia nie tylko rozmowę i analizę poznawczą, ale również pracę z reakcjami układu nerwowego. Jednym z podejść wpisujących się w ten kierunek jest Multichannel Eye Movement Integration (MEMI).

Źródłem traumy mogą być między innymi:

Każda osoba reaguje inaczej. To, co dla jednej będzie bardzo trudnym przeżyciem, dla innej może nie prowadzić do rozwoju objawów pourazowych. Dlatego współczesna psychoterapia skupia się przede wszystkim na indywidualnym doświadczeniu klienta.

Co dzieje się w mózgu po traumie?

Badania z zakresu neurobiologii pokazują, że podczas doświadczenia zagrożenia aktywowane są struktury odpowiedzialne za przetrwanie.

Organizm przechodzi w stan mobilizacji lub zamrożenia, a priorytetem staje się ochrona życia. W takich warunkach przetwarzanie informacji przebiega inaczej niż w sytuacji bezpieczeństwa.

Niektóre elementy wspomnienia – obrazy, dźwięki, zapachy, odczucia z ciała czy emocje – mogą zostać zapisane w sposób fragmentaryczny. W rezultacie nawet wiele lat później określone bodźce są w stanie uruchomić reakcję stresową.

Dlatego osoby po traumie często mówią:

„Wiem, że jestem bezpieczny, ale moje ciało reaguje inaczej.”

„Nie potrafię zatrzymać tego lęku.”

„Mam wrażenie, jakbym znowu przeżywał tę sytuację.”

To właśnie z tego powodu skuteczna terapia traumy coraz częściej obejmuje również pracę z układem nerwowym.

Rozmowa pozostaje jednym z najważniejszych elementów procesu terapeutycznego. Pozwala zrozumieć własne doświadczenia, nadać im znaczenie i budować nowe sposoby radzenia sobie.

Jednocześnie współczesna wiedza wskazuje, że trauma jest zapisana nie tylko w narracji, ale również w reakcjach fizjologicznych organizmu.

Klient może rozumieć, że wydarzenie należy do przeszłości, a mimo to doświadczać:

1. napięcia mięśniowego,
2. przyspieszonego oddechu,
3. kołatania serca,
4. uczucia zagrożenia,
5. automatycznych reakcji obronnych.

Dlatego wiele współczesnych metod terapii wykorzystuje techniki angażujące zarówno procesy poznawcze, jak i reakcje organizmu.

Multichannel Eye Movement Integration jest metodą wykorzystującą ruchy gałek ocznych do wspierania procesu przetwarzania doświadczeń.

W czasie sesji terapeuta prowadzi klienta zgodnie z określonym protokołem, pomagając aktywować różne kanały pamięci – obrazy, emocje, doznania z ciała oraz inne elementy związane z doświadczeniem.

Celem nie jest usunięcie wspomnienia ani zapomnienie wydarzenia.

Celem jest wspieranie procesu integracji informacji tak, aby wspomnienie przestało wywoływać tak silną reakcję układu nerwowego.

Dzięki temu wiele osób doświadcza większego poczucia bezpieczeństwa podczas dalszej psychoterapii.

Jednym z fundamentów MEMI jest wykorzystanie wiedzy dotyczącej funkcjonowania mózgu.

Metoda uwzględnia fakt, że pamięć traumatyczna obejmuje wiele współpracujących ze sobą systemów:

Praca z ruchami gałek ocznych ma na celu wspieranie integracji tych elementów w ramach naturalnych procesów przetwarzania informacji.

To właśnie dlatego MEMI jest często zaliczana do podejść określanych jako neuroterapia, wykorzystujących wiedzę z zakresu neurobiologii i funkcjonowania mózgu.

MEMI jako wsparcie procesu psychoterapii

MEMI nie zastępuje psychoterapii.

Największą wartość przynosi wtedy, gdy stanowi część kompleksowego procesu prowadzonego przez wykwalifikowanego psychologa lub psychoterapeutę.

Metoda może wspierać pracę z osobami doświadczającymi:

Zakres zastosowania zawsze powinien wynikać z indywidualnej oceny specjalisty oraz potrzeb klienta.

Jednym z podstawowych celów terapii traumy jest przywracanie organizmowi poczucia bezpieczeństwa.

Gdy poziom pobudzenia układu nerwowego stopniowo się obniża, klient może łatwiej:

MEMI może wspierać ten proces poprzez pracę z reakcjami organizmu i sposobem przechowywania doświadczeń traumatycznych.

Specjaliści wykorzystujący Multichannel Eye Movement Integration stosują tę metodę jako element terapii między innymi w pracy z osobami doświadczającymi:

Decyzja o zastosowaniu MEMI zawsze powinna być poprzedzona oceną kliniczną oraz dostosowana do aktualnego stanu klienta.

Jedną z największych zalet MEMi jest możliwość integrowania jej z różnymi nurtami psychoterapii.

Metoda może stanowić uzupełnienie pracy prowadzonej w podejściu poznawczo-behawioralnym, integracyjnym, humanistycznym czy psychodynamicznym.

Dzięki temu psycholog lub psychoterapeuta zyskuje dodatkowe narzędzie do pracy z reakcjami układu nerwowego oraz pamięcią traumatyczną, bez konieczności rezygnowania z własnego modelu terapeutycznego.

Coraz większe znaczenie neurobiologii w terapii traumy

W ostatnich latach wiedza z zakresu neurobiologii znacząco zmieniła sposób rozumienia traumy. Coraz więcej specjalistów podkreśla, że skuteczna pomoc osobom po doświadczeniach traumatycznych wymaga uwzględnienia zarówno procesów psychicznych, jak i reakcji organizmu.

W tym kontekście Multichannel Eye Movement Integration stanowi jedno z podejść, które łączy wiedzę o funkcjonowaniu mózgu z praktyką terapeutyczną. Stosowana przez odpowiednio przeszkolonych specjalistów może wspierać proces terapii traumy, pomagając klientom stopniowo odzyskiwać poczucie bezpieczeństwa, zwiększać regulację emocjonalną i angażować się w dalszą psychoterapię.

MEMI nie jest samodzielnym leczeniem traumy. Jest metodą wykorzystywaną jako wsparcie procesu psychoterapii prowadzonego przez odpowiednio wykwalifikowanego specjalistę.

MEMi bywa określana jako forma neuroterapii, ponieważ opiera się na wiedzy dotyczącej funkcjonowania układu nerwowego i procesów przetwarzania informacji w mózgu.

Zakres omawiania trudnych doświadczeń zależy od przebiegu terapii i decyzji terapeuty. MEMI nie zakłada konieczności wielokrotnego szczegółowego opisywania traumatycznych wydarzeń.

Metodę mogą stosować wykwalifikowani psychologowie, psychoterapeuci i inni specjaliści zdrowia psychicznego, którzy ukończyli odpowiednie szkolenie i pracują zgodnie z obowiązującymi standardami zawodowymi.